رئیسجمهور کوبا در برابر رسانهها
این نشست از رادیو و تلویزیون ملی، و همچنین از کانال یوتیوب ریاستجمهوری پخش شد.
- روابط کوبا و ونزوئلا پس از تجاوز نظامی دولت ایالات متحده علیه آن کشور چه تغییراتی کرده است؟
- دامنهٔ همبستگی بینالمللی با کوبا پس از اقدامات اخیر دولت ترامپ، از جمله محاصره انرژی، تا کجا است؟
- آیا گفتوگو با ایالات متحده ممکن است؟ تحت چه اصولی؟
- وضعیت کنونی برق کشور چگونه است؟ آیا راهبرد بازسازی آن بهروز رسانی میشود؟ چگونه میتوان سریعتر به اتکا به منابع انرژی ملی حرکت کرد؟
- در شرایط محاصرهٔ شدید، چگونه میتوان زندگی کشور را بهسوی اولویتهای بقا سوق داد که بیشتر بر ظرفیتهای تولید محلی متکی است؛ آن هم تحت رهبری حزب که در سطح محلی نیز باید در دستیابی به نتایج بیشتر و سریعتر مؤثرتر عمل کند؟
- به این پرسشها و پرسشهای دیگر، دبیر اول کمیته مرکزی حزب و رئیسجمهور جمهوری، میگل دیاس-کانل
برمودس، هنگام حضور در برابر رسانههای ملی و بینالمللی درباره مسائل فوری واقعیت کنونی کوبا پاسخ داد؛ واقعیتی که پس از تجاوز نظامی علیه ونزوئلا و تهدید مستقیم دولت ایالات متحده علیه کوبا، از جمله محاصرهٔ نفتی اخیر علیه جزیره، پیچیدهتر شده است.
در برابر نظریهٔ فروپاشی دشمن، مقاومت ما
در آغاز این حضور، رئیسجمهور کوبا اظهار داشت که نظریههای «فروپاشی کوبا» و «دولت شکستخورده» ساختهوپرداختههایی هستند که دولت ایالات متحده برای توصیف وضعیت کوبا، در چارچوب هدف تاریخی خود برای سرنگونی انقلاب از دو مسیر: خفهسازی اقتصادی و تجاوز نظامی، به کار برده است.
او تأکید کرد که مسیر نخست اکنون بهصراحت از سوی خود رئیسجمهور ایالات متحده نیز بهرسمیت شناخته شده است. او گفت که تمام فشارهای ممکن را علیه کوبا اعمال کردهاند، و بدینترتیب اذعان کرد که دولت شکستخوردهای وجود ندارد، بلکه دولتی است که ناچار بوده با مقاومتی عظیم، با حداکثر فشار ــــ نه از سوی هر کسی، بلکه حداکثر فشار برای خفهسازی اقتصادی از سوی قدرتمندترین قدرت جهان، با بنیان امپریالیستی و هدف هژمونیک سلطه ــــ روبهرو شود.
و از سوی دیگر، تجاوز نظامی مطرح میشود، آنجا که بخش دوم آن جمله میگوید دیگر کاری باقی نمانده بود جز اشغال.
او یادآور شد که بیشتر نسلهای کنونی کوباییها زیر محاصرهٔ اقتصادی ایالات متحده به دنیا آمدهاند: «در سایهٔ این رنج اقتصادی، ما همواره با کمبودها، دشواریهای پیچیده، و ناچار به کار کردن در میان مصائب، تحمیلها و فشارهایی بودهایم که به هیچکس در جهان ــــ و دستکم نه با چنین تداومی ــــ تحمیل نشده است».
او تأیید کرد که این روزها بهویژه دشوارند، «اما با مقاومت خلاقانه، با تلاش و استعداد همگان، با هم از آن عبور خواهیم کرد.»
رابطه با ونزوئلا رابطه وابستگی نیست، بلکه همکاری است
در پاسخ به پرسشی از راشا تودی، رئیسجمهور کوبا گفت که رابطه با ونزوئلا را نمیتوان رابطهٔ وابستگی توصیف کرد. «بسیاری میکوشند آن را رابطه وابستگی میان دو کشور جلوه دهند و با این کار آن را محدود میکنند و به مبادله کالا و خدمات فرو میکاهند؛ حال آنکه این واقعیت رابطهای نیست که ما با انقلاب بولیواری داشتهایم».
او توضیح داد که از همان آغاز، با چاوز رابطهای مبتنی بر همکاری و همیاری شکل گرفت که بر اصل همبستگی و بیش از همه بر ادغام و تکمیلپذیری، بهعنوان دو کشور برادر، استوار بود؛ و به همین دلیل بیش از ۲۵ سال پیش «توافقنامهٔ همکاری جامع» پدید آمد.
و چرا جامع؟ چون حوزههای بسیاری را دربر میگیرد: انرژی، حاکمیت غذایی، آموزش، آموزش عالی، سوادآموزی، تربیت کادرها، و آموزش منابع انسانی. همچنین حوزههایی چون صنعت، معدن، مخابرات، تبادل فرهنگی و تبادل سیاسی را شامل میشود؛ و این فراتر از روابط دوجانبهٔ کوبا و ونزوئلا رفت.
او یادآور شد که چهار سال بعد، آلبا-تیسیپی شکل گرفت، و سپس پتروکارائیب، «با تمرکز بر انرژی، اما همچنین بر مسائل اجتماعی، عدالت اجتماعی، برابری، فرصتها و منافع، و توسعهٔ مردمان، نهفقط ونزوئلا و کوبا، بلکه آمریکای لاتین و کارائیب».
او تأکید کرد که هیچ بلوک ادغام منطقهای دیگری در چنین مدت کوتاهی به موفقیتهای اجتماعیای که آلبا-تیسیپی بهدست آورده، نرسیده است و چند نمونهٔ مشخص را مرور کرد.
او افزود که البته روابط اقتصادی و تجاری و نیز پروژههای مهم همکاری نیز شکل گرفت. یکی از این پروژهها، بهویژه در حوزه انرژی، ارائه خدمات پزشکی در ازای سوخت بود که بخش قابلتوجهی از نیازهای کوبا را پوشش میداد.
نه همهٔ آن، اما بخش قابلتوجهی ــــ بهویژه در سالهای اخیر. زمانی تمام نیاز سوخت کشور را پوشش میداد، اما اخیراً نه؛ زیرا باید به یاد داشت که ونزوئلا تحت تحریمها، اقدامات قهری و فشارها بوده و این امر بر این مبادله نیز اثر گذاشته است؛ مبادلهای که تا حد زیادی حفظ شده، اما همیشه به سطوح گذشته نرسیده است.
او توضیح داد که با آغاز محاصرهٔ انرژی ــــ محاصره دریایی ونزوئلا ــــ این مبادله بیش از پیش آسیب دید، «که مانع رسیدن کشتیهای ونزوئلایی یا کشتیهای دیگر کشورها با سوخت ونزوئلا به کوبا شده است»؛ و با فرمان اجرایی اخیر دولت ایالات متحده ــــ که با تهدید تعرفهها کشورهای تأمینکنندهٔ نفت را دستکاری میکند ــــ این وضعیت تشدید شد. او تأکید کرد که «به این بهانه، محاصرهٔ انرژی علیه کشور ما برقرار کردهاند».
دیاس-کانل تصریح کرد: «آیندهٔ روابط با ونزوئلا به این بستگی دارد که چگونه بتوانیم این آینده را از دل وضعیت کنونی، از ونزوئلایی که مورد حمله قرار گرفته، بسازیم». او افزود: «در همکاری، ما چیزی را تحمیل نمیکنیم. همکاری را عرضه میکنیم، و هنگامی که دولتها و ملتها از ما میخواهند، آن را بهطور همبسته شریک میشویم». او گفت که بر همین مبنا، همکاری با ونزوئلا در سالهای اخیر ادامه یافته است.
او با وامگرفتن از عبارتی از مارتی دربارهٔ تعهدش به ونزوئلا گفت که با آن سرزمین بولیواری «ما نیز تعهدات و احساساتی بسیار عمیق داریم و تا زمانی که دولت ونزوئلا همکاری را ترویج و دفاع کند، کوبا آمادهٔ همکاری خواهد بود».
کوبا تنها نیست
دبیر اول کمیتهٔ مرکزی حزب کمونیست کوبا بار دیگر تأکید کرد که بلافاصله پس از اعلام محاصرهٔ انرژی علیه کوبا، حمایت داخلی و ملی شکل گرفت، و به چندین نمونهٔ همبستگی از سوی سخنگویان، وزارتهای خارجه، رهبران بینالمللی، و جنبشهای همگراکننده کشورها اشاره کرد.
او از جمله به گفتوگوهای تلفنی رئیسجمهور روسیه و دبیرکل حزب کمونیست چین اشاره کرد که حمایت، تعهد و تصمیم خود را برای ادامه همکاری و همیاری با ونزوئلا و کوبا ابراز داشتند. او افزود:
علاوه بر این ابرازهای همبستگی، چیزهای دیگری هم هست که امروز نمیتوانیم آشکارا توضیح دهیم، زیرا دشمن هر راهی را که ممکن است به روی کوبا گشوده شود، تعقیب و مسدود میکند؛ اما با نهایت مسئولیتپذیری به شما اطمینان میدهم که کوبا تنها نیست.
در چنین زمانی، افراد، دولتها، کشورها، نهادها و شرکتهای بسیاری هستند که مایل به همکاری با کوبا هستند و راهها، سازوکارها و نیتهای خود را برای این همکاری به ما اعلام کردهاند.
شدت تعقیب انرژی، تعقیب مالی و تشدید اقدامات قهری بهگونهای است که میدانیم باید بسیار سخت، خلاقانه و هوشمندانه کار کنیم تا از همه این موانع عبور کنیم؛ اما در سراسر جهان، شجاعتِ نهادها، مردم و دولتهایی برای حمایت از ما وجود دارد.
جهان نباید اجازه دهد زور، چندجانبهگرایی را درهم بشکند
در پاسخ به اینکه جامعه بینالمللی برای مهار یورش امپریالیستی دولت ایالات متحده در جهات گوناگون چه میتواند بکند، رئیسجمهور کوبا به خبرگزاری شینهوا گفت: «جهان نباید اجازه دهد به بند کشیده شود، نباید اجازه دهد تحقیر شود، و نباید اجازه دهد زور، چندجانبهگرایی را درهم بشکند».
او گفت همه ملتهای جهان، بیاستثنا، در معرض جنگی قرار دارند که سیاسی و ایدئولوژیک است و مؤلفهٔ فرهنگی و ارتباطی ــــ با نقش رسانهها ــــ دارد.
چرا ایدئولوژیک است؟ چون میکوشد تفکر هژمونیکِ قدرت امپریالیستی مسلط جهان را تحمیل کند. چرا فرهنگی است؟ زیرا برای چیرگی هژمونی آن قدرت در سطح جهانی، باید پیوندها با ریشههای فرهنگی ملتها را بشکنند؛ باید کاری کنند که ملتها فرهنگ یا تاریخ خود را کهنه ببینند … تا مردم از هویت خود دست بکشند و از تاریخشان شرمنده شوند، و سپس الگوها و پارادایمهای آن فلسفه هژمونیک و امپریالیستی را بپذیرند.
او تجاوز علیه ونزوئلا را نمونهای دانست که نشان میدهد این جنگ، رسانهای نیز هست. و گفت علیه کوبا نیز کاری مشابه انجام میشود: جنگ روانی، «فشار برای شکستن وحدت، ایجاد بیاعتمادی و ترویج نااطمینانی ــــ عناصری که انحراف و خباثت را نشان میدهند».
او تأکید کرد که کشورهای جنوب جهانی باید بفهمند چه چیزی در خطر است تا بهسوی هماهنگی حرکت کنند:
وحدتی که نباید فقط در گفتار باشد، بلکه در عمل نیز باشد؛ در افشاگری مستمر، در جستوجوی همهٔ اشکال ادغام در بلوکها و جبههها، دفاع از ایدهها، و نیز پیگیری اقدامات اقتصادی، تجاری، تعاونی، و همکاری که از چندجانبهگرایی دفاع میکنند.
او به بلوکهایی اشاره کرد که پیشگام شدهاند: «بریکس، با چشماندازهای گوناگون برای جنوب جهانی؛ روابط قدرتهایی چون چین و روسیه با کشورهای جنوب متفاوت است؛ اتحادیه اوراسیا و بلوکهای دیگر … جنبش عدم تعهد باید نقشی بنیادی ایفا کند؛ گروه ۷۷…».
او گفت این بسیج باید ضدهژمونیک و نیز ضدفاشیستی باشد:
وقتی به کشوری حمله میکنند، وقتی جهان را به بند میکشند، وقتی رئیسجمهوری را میربایند یا اعمال مجرمانهای علیه کشتیها و مردم، بهطور فراقضایی و بدون هرگونه عنصر قانونی انجام میدهند، مانند دارودستههای هیتلر عمل میکنند.
او در پایان گفت:
راهها وجود دارد، مطمئنم راهها هست؛ مسأله این است که برای پیمودن آنها و رسیدن به آن ادغام، همهٔ ما در جنوب جهانی باید شجاعت و دلاوری نشان دهیم.
کوبا همواره بدون فشار و بر پایهٔ برابری، آمادهٔ گفتوگو با ایالات متحده بوده است
دربارهٔ روابط با ایالات متحده در شرایط کنونی و امکان واقعی گفتوگو، رئیسجمهور کوبا یادآور شد که تاریخ این روابط پس از پیروزی انقلاب، با عدم تقارن ناشی از محاصرهٔ اقتصادی، تجاری، و مالی دولتهای آمریکا مشخص شده است؛ محاصرهای که امروز تشدید شده است.
با این حال، او گفت همواره افراد، گروهها و سازمانهایی ــــ در داخل و خارج ایالات متحده ــــ وجود داشتهاند که از مسیرها، پلها، فضاهای گفتوگو، یا کانالهای ارتباطی حمایت کردهاند.
و بارها این امر محقق شده است، و هرگاه محقق شده، به ما اجازه داده است که بهعنوان برابر دربارهٔ موضوعاتی ــــ حتی اگر دیدگاههای متفاوتی داشته باشیم ــــ گفتوگو کنیم؛ موضوعاتی که باید مشترکاً به آنها بپردازیم، زیرا در یک منطقهٔ جغرافیایی هستیم و همسایگان بسیار نزدیکی هستیم.
او به موضوعاتی چون مهاجرت، امنیت، مبارزه با قاچاق مواد مخدر و تروریسم، محیط زیست و دیگر حوزههای همکاری علمی اشاره کرد:
فهرست بلندی از موضوعات وجود دارد که میتوان دربارهشان گفتوگو کرد. و کوبا همواره موضعی تاریخی داشته است؛ موضعی که فرمانده کل، فیدل کاسترو، آن را تعریف و دفاع کرد، ژنرال ارتش، رائول، آن را ادامه داد، و امروز نیز بدون تغییر و خدشه باقی است.
کوبا آماده گفتوگو با ایالات متحده است؛ گفتوگو دربارهٔ هر موضوعی که نیاز به بحث یا بررسی دارد. تحت چه شرایطی؟ بدون فشار ــــ زیرا گفتوگو زیر فشار ممکن نیست؛ بدون پیششرط؛ بر پایهٔ برابری؛ با احترام به حاکمیت، استقلال و حق تعیین سرنوشت ما؛ و بدون پرداختن به موضوعاتی که آنها را دخالت در امور داخلی خود میدانیم.
دیاس-کانل اطمینان داد که از چنین گفتوگویی میتوان رابطهای متمدنانه میان همسایگان ساخت که به نفع مردم هر دو کشور باشد: «کوباییها از مردم آمریکا نفرت ندارند؛ ما ارزشهای مردم آمریکا، تاریخشان و فرهنگشان را بهرسمیت میشناسیم».
او افزود هرگاه فرصتهای گفتوگو ــــ برای نمونه در حوزههای علمی، ورزشی، مذهبی، فرهنگی و بهداشتی، و حتی در سطح سیاسی ــــ پدید آمده، کارهای بسیاری بوده که میشد بدون پیشداوری مشترکاً انجام داد؛ کارهایی که هر دو ملت بهسبب سیاست محاصرهٔ فرسوده، متکبرانه، مجرمانه، و مداوم دولت ایالات متحده از آن محروم شدهاند.
او در پایان تأکید کرد که آمادگی برای چنین گفتوگویی امر تازهای نیست: «این نیز موضعی مبتنی بر تداوم است، و من باور دارم که ممکن است».
منبع: گرانما، ۵ فوریه ۲۰۲۶